Puszcza Białowieska stanowi ostatni już relikt pierwotnych lasów niżu Europy.
Jest „oknem w przeszłość”, dostarczającym niezastąpionego wzorca dla odbudowy
europejskich lasów. Badania naukowe przeprowadzone w Puszczy zaowocowały prawie
4000 tysiącami publikacjami i udokumentowały unikatowe znaczenie Puszczy
Białowieskiej jako niezbędnego punktu odniesienia.
Różnorodne typy lasów i ich wysokie zróżnicowanie strukturalne warunkują
wyjątkowe bogactwo gatunkowe. W Puszczy stwierdzono występowanie ponad 5500
gatunków roślin. Do końca 2001 stwierdzono tu też występowanie 11564 gatunków
zwierząt. Spośród ssaków występują w Puszczy wilki, rysie i żubry. Zespoły
ptaków leśnych charakteryzują się występowaniem rzadkich gatunków dzięciołów,
sów i dziuplaków - ptaków zależnych od istnienia starodrzewi i obecności
martwych drzew.
Ochrona Puszczy Białowieskiej sięga XVI wieku. W r. 1921 polska administracja
leśna utworzyła rezerwat, później przekształcony w Białowieski Park Narodowy.
Park ten został w r. 1977 włączony na listę Rezerwatów Biosfery, a w r. 1979
został uznany Obiektem Światowego Dziedzictwa Ludzkości UNESCO. W 1996 roku
powierzchnia Parku zwiększyła się dwukrotnie, do obecnych 10 500 ha. Stanowi to
jednak mniej niż 18% polskiej części Puszczy Białowieskiej, podczas gdy ponad
82% pozostaje nadal dostępne dla wyrębów.
Europejska Sekcja Towarzystwa Biologii Konserwatorskiej wzywa rząd Polski do
powstrzymania dalszych wyrębów w starodrzewiach Puszczy Białowieskiej i
zaniechania przekształcania tych reliktowych lasów w komercyjne plantacje.
Odnotowano już silne obniżenie liczebności gatunków zwierząt zależnych od
starodrzewi i obecności martwych drzew w lesie. Nic nie usprawiedliwia
poświęcenia tego bezcennego fragmentu dzikiej przyrody dla zaspokojenia
ograniczonych interesów jednego pokolenia. Pozostałości lasu pierwotnego
zasługują na ścisłą ochronę. Odpowiednimi po temu działaniami jest powiększenie
Parku Narodowego i włączenie Puszczy do sieci „Natura 2000”.
Europejska Sekcja Towarzystwa Biologii Konserwatorskiej wzywa Komisję Unii
Europejskiej i rządy krajów członkowskich do wyrażenia woli ochrony Puszczy
Białowieskiej, jako niezbywalnego elementu dziedzictwa kulturalnego Europy i
bezcennego skarbu biologicznego. Wzywamy Unię Europejską i rządy krajów
członkowskich do pomocy w działaniach na rzecz uczynienia z Puszczy
Białowieskiej modelowego przykładu udanego połączenia ochrony przyrody z
rozwojem lokalnych społeczności. Wymagać to będzie zmiany modelu aktywności
ekonomicznej z obecnego, opartego o przerób drewna, na bardziej zróżnicowaną
gospodarkę, zgodną z utrzymaniem podstawowych procesów ekologicznych,
różnorodności biologicznej, przetrwaniem endemicznych i zagrożonych gatunków i
zrównoważonym standardem życia społeczności ludzkich.
3 marca 2003 r.
Dr. Martin Dieterich
db+p consultants
Röntgenstrasse 17, D-73230 Kircheim, Niemcy
Tel 0-041 7021 735 942
dbp-umwelt@t-online.de
Prof. dr hab. Tomasz Wesołowski
Zakład Ekologii Ptaków Uniwersytetu Wrocławskiego,
50 335 Wrocław, Sienkiewicza 21.
Tel. 0-71 375 4037
tomwes@biol.uni.wroc.pl